Có một hôm, Đường Thái Tông đùng đùng nổi giận, định giết người lính đã chăn ngựa cho mình. Không ai dám ho he nửa lời xin tha cho người đó. Lúc ấy, Trưởng Tôn hoàng hậu tình cờ đi ngang qua, thấy vẻ mặt giận dữ của chồng mình, biết ngay đang có chuyện không vui, bèn dịu dàng lên tiếng ướm hỏi:
- Ba tấc lưỡi của Dương Trung thắng cả vạn quân
- Gia Cát Lượng
- Con trai nhà họ dương đối đáp với danh sĩ
– Chẳng hay hoàng thượng có điều chi mà giận dữ như thế? Đang lúc bực mình, có người hỏi đến, Lý Thế Dân liền nói ra một mạch:
Con ngựa yêu quý nhất của ta bỗng đang yên đang lành mà lăn ra chết, hẳn là tên chăn ngựa kia đã không làm đến nơi đến chốn, để con ngựa quý của ta ăn phải thức gì. Nàng có biết không, con ngựa ấy đã cùng ta đánh đông dẹp bắc, lập nên bao chiến công hiển hách. Nay tự nhiên nó chẳng ốm đau gì mà chết, như thế làm gì chẳng khiến ta đau lòng? Bởi vậy, ta dứt khoát phải giết chết cái tên nuôi ngựa kia đi, xem sau này còn đứa nào dám lơ đễnh như thế nữa không.
– Trưởng Tôn Hoàng Hậu rất không hài lòng với cách làm đó của Lý Thế Dân, định nói vài câu đấu dịu để cứu gã nuôi ngựa kia, thế nhưng ông lại đang cơn nổi nóng thế này, e rằng khó giúp gì được cho anh ta. Bỗng nhiên, Trưởng Tôn Hoàng Hậu chợt nghĩ ra một câu chuyện tương tự xảy ra trong lịch sử bà định bụng kể cho chồng nghe, may ra ông có thể bình tâm nghĩ lại?
Đọc thêm: Đổng Hình Thành nhìn sắc mặt đoán kẻ gian
Thưa bệ hạ! Chẳng hay người có từng nghe câu chuyện ”Tề Cảnh Công giết người chăn ngựa” bao giờ chưa?
– Câu nói đầu tiên của Trưởng Tôn Hoàng Hậu đã thu hút sự chú ý của nhà vua, ông cảm thấy hứng thú quay sang nghe bà nói tiếp:
Tề Cảnh Công lúc ấy cũng bị chết một con ngựa quý, ông định giết người chăn ngựa đi. Lúc ấy có một vị đại thần là Án Anh đã bước ra nói rằng, nếu như thế, thành ra người nuôi ngựa mắc những ba trọng tội. Tề Cảnh công nghe thấy lạ, giục Án Anh mau nói ra xem là những tội gì. Án Anh nói:
Vua sai nuôi ngựa mà để ngựa chết là một tội đáng chết. Lại để chết con ngựa quý của vua là hai tội đáng chết. Để vua mang tiếng, vì một con ngựa mà giết chết một mạng người, làm cho trăm họ oán vua, các nước láng giềng ai cũng khinh vua là ba tội đáng chết”. Tề cảnh công nghe nói thế, ngậm ngùi than rằng: ” Thôi tha cho nó. Kẻo ta lại mang tiếng bất nhân”.
– Nghe đến đây, Lý Thế Dân biết rằng Trưởng Tôn hoàng hậu đang lấy tích xưa ra để phê bình mình bèn thay đổi ý định, tha chết cho gã nuôi ngựa.
Cũng từ đấy về sau, anh chàng nuôi ngựa càng làm việc hết lòng, không để xảy ra sai sót nữa.
